Group Chat na Naka-Mute Hanggang sa Magunaw ang Mundo

Ang Pagkabuhay ng mga Patay: Ang Notification na Gumimbal sa Tahimik Kong Buhay

Alas-singko y media ng umaga. Ang paborito kong oras para kwestyunin ang lahat ng desisyon ko sa buhay. Malamig pa ang simoy ng hangin, pero ramdam ko na ang paparating na lagkit ng pawis dahil sa buhay commuter na haharapin ko maya-maya sa kahabaan ng EDSA. Kakagawa ko lang ng kape kong 3-in-1 na medyo matabang kasi sumobra ang lagay ko ng tubig. Nakatitig lang ako sa pader, nag-iipon ng lakas ng loob para harapin ang panibagong araw ng pakikipagpatintero sa mga bus sa Carousel, nang biglang umilaw ang screen ng cellphone ko.

Bzzzt. Bzzzt. Bzzzt.

Sunod-sunod. Walang preno. Akala ko nung una, emergency sa opisina. Baka nag-crash ang server, o baka nag-resign na ang boss naming laging galit sa mundo dahil hindi na-achieve ang quota. Pero hindi. Nang sulyapan ko ang screen, nakita ko ang isang pangitain na mas nakakakaba pa sa text ng boss ko tuwing weekend.

Cathy added you, Jepoy, RJ, and Lei to a group. Cathy named the group "COLLEGE TROPAPIPS REUNION 2024!!! 🥳🍻"

Napabuntong-hininga ako. Isang Filipino reunion group chat. Alam mo yung pakiramdam na gusto mong matuwa kasi naalala ka ng mga dati mong kaibigan, pero at the same time, gusto mong ibato yung cellphone mo sa inodoro kasi alam mong panibagong source ng stress na naman 'to? Ganun na ganun ang naramdaman ko.

Kung akala mo tapos na ang kalbaryo ko sa pagiging adult, dyan ka nagkakamali, kapatid. Ang pagbuo ng reunion group chat ay isa sa pinaka-mapanlinlang na manipestasyon ng pag-asa ng tao. Akala natin, porket nagawa ang GC at may mga nag-send ng smiley faces, magkikita-kita na tayo next week. Spoiler alert: Hindi.

Binuksan ko ang chat. Syempre, si Cathy ang unang bumanat. Si Cathy yung klaseng kaibigan na kahit nung college pa kami sa Morayta, siya na ang taga-book ng study room, taga-print ng handouts sa piso-print sa P. Noval, at taga-singil ng ambagan sa inuman na nauuwi sa Red Horse at sisig. Sila yung mga taong may built-in na calendar, Google Sheets sa utak, at megaphone sa lalamunan.

Cathy: "Mga mhie!!! Kamusta na kayo?! Ang tagal na nating hindi nagkikita! Set na natin 'to! Miss ko na kayo sobra huhu 😭"

Dahil sa pinagsamahan namin, at dahil hindi naman ako halimaw na walang pakiramdam at utang na loob, nag-type ako ng reply.

Ako: "Uy! Oo nga eh, tagal na. Kamusta? G ako dyan, set lang kayo ng date."

Ang sarap pakinggan, 'di ba? "G ako dyan." Dalawang letra at tatlong salita na puno ng matatamis na kasinungalingan. Sa totoo lang, ang gusto ko lang gawin tuwing rest day ko ay humiga, tumitig sa kisame, mag-scroll sa TikTok hanggang sa mamanhid ang hinlalaki ko, at kalimutan na may babayaran pa akong kuryente, internet, at tubig. Pero dahil mahal ko ang mga taong 'to—mga taong kasama kong kumain ng pancit canton na may itlog sa isang masikip at medyo amoy-kulob na boarding house noon—naki-ride ako.

Wala pang limang minuto, nagdagsaan na ang mga replies.

Lei: "OMG! Hello guys! Namiss ko kayo! Kamusta? Wait lang ha, pinapatulog ko lang si baby, pero G ako dyan! Nakakamiss uminom!" RJ: "Yown! Buhay pa pala kayo! Hahaha! Kailan 'to? Saan tayo? Sagot ko na unang bote ng Black Label!" Jepoy: (Seen 5:45 AM)

Ito ang anatomy ng isang tipikal na barkada sa Pilipinas. May organizer na sobrang enthusiastic (Cathy). May nanay na uhaw sa social life pero laging nakatali sa anak at breastpump (Lei). May umasenso, nag-gym, at laging gusto ng high-end na venue para maka-flex (RJ). At may kaibigan na andyan lang bilang taga-view ng messages, parang multong nagmamasid sa purgatoryo, tahimik na nag-aabang kung anong mangyayari (Jepoy).

Sa loob ng unang dalawang araw, buhay na buhay ang GC. Umabot sa point na nag-share kami ng mga lumang pictures nung college. Yung mga panahong payat pa kami, wala pang mga eyebags na kasing-itim ng kape, at ang pinakamalaking problema lang namin ay kung paano ipapasa ang terror naming prof sa Calculus na namimigay ng tres parang candy.

Ang saya. Ang sarap balikan. Parang naging time machine yung Messenger app ko. Paggising ko sa umaga, may "Good morning!" messages. Habang naka-ipit ako sa traffic sa MRT Guadalupe station at amoy mandirigma na ang mga katabi ko, nagbabasa ako ng mga jokes ni RJ at mga updates ni Lei tungkol sa pag-aaral ng baby niya na maglakad.

Naramdaman ko ulit yung koneksyon. Akala ko, ito na yun. Akala ko, masisira na ang sumpa ng drawing na barkada. Akala ko lang pala.

Ang Pagsisimula ng Kalbaryo: Ang Tatlong Yugto ng Pagiging Drawing

Pagkatapos ng isang linggo ng kamustahan, chismisan, at pagbabalik-tanaw, nawala na ang momentum ng nostalgia. Dumating kami sa pinaka-kritikal na bahagi ng kahit anong group chat. Ang pag-transition mula sa "Kamusta?" papunta sa "Paano na?". Dito na nag-umpisa ang tatlong malalaking eksena ng aming kabiguan.

Eksena 1: Ang "Saan Tayo?" at Ang Labanan ng Budget (Toxic Filipino Traits sa Group Chat)

Dito lumalabas ang isa sa mga paboritong toxic Filipino traits—ang kawalan ng kakayahang magdesisyon at ang palihim na labanan ng ego at budget.

Cathy: "Okay guys! Since malapit na mag-November, kelan tayo? Gusto niyo ba out of town o dito lang sa Metro Manila?"

Parang may naghulog ng bomba sa gitna ng GC. Dito na nagsimula ang walang hanggang debate. Parang hearing sa Senado, pero walang may gustong mag-take ng stand.

RJ: "La Union tayo! Book tayo ng Airbnb. Chill lang sa beach, surf nang konti. May alam akong magandang spot na nagse-serve ng craft beer. Ano, g? My treat sa accommodation. Gas at food na lang ambagan natin."

Biglang nag-iba ang ihip ng hangin. Napalunok ako habang nakatitig sa phone ko sa loob ng UV Express. La Union? Nung college kami, ang ibig sabihin ng "out of town" ay pupunta kami sa bahay ng lola ni Jepoy sa Bulacan para maki-fiesta at mag-uwi ng lumpia. Ngayon, La Union na. Si RJ, na dati'y pumapasok na butas ang sapatos at nangungutang sa akin ng bente pesos pang-lunch, ay isa na ngayong sikat na financial advisor/crypto bro na may kotse at nakatira sa condo. Iba na ang panlasa ng tekla.

Lei: "Hala, ang layo naman ng LU. Di ko pwedeng iwan si baby overnight eh. Di rin pwede isama kasi baka magkasakit sa byahe, ang init pa naman ngayon. Pwede bang BGC na lang? Or Makati? Yung may aircon para presko at madaling umuwi."

BGC. Isa pang trigger word para sa akin. Pumasok sa isip ko ang presyo ng kape doon na katumbas na ng tatlong araw na pamasahe ko. Naisip ko yung parking na 150 pesos unang tatlong oras. Naisip ko yung mga restaurant na ang menu ay naka-QR code at walang nakasulat na presyo—na alam mong patay ka na sa bill pag ganun.

Cathy: "Sige, sige. Gets. Dito na lang sa Manila. Saan sa BGC? May alam ba kayong resto na okay mag-catch up? Wag yung sobrang ingay ha, para makapag-usap tayo."

Ako: "Kahit saan, G lang. Kayo bahala."

Yan. Yan ang pinakamalaking kasalanan ko sa kwentong ito. Ang pagiging "Kayo Bahala" guy. Akala ko, nakakatulong ako kasi hindi ako demanding. Ang totoo, pinapasa ko lang ang bigat ng desisyon at stress sa kanila. Ang "kayo bahala" ay ang tamad na kapatid ng "wala akong maitutulong, wag niyo akong istorbohin, sabihin niyo na lang kung magkano ang babayaran."

Gumawa si Cathy ng Messenger Poll, dahil yun ang ginagawa ng mga desperadong project manager.

Saan Tayo Mag-Reunion?

• Option 1: Poblacion, Makati (Inuman, party-party, artisanal cocktails - c/o RJ)

• Option 2: BGC (Dinner, chill coffee, aesthetic vibes - c/o Lei)

• Option 3: Tagaytay (Kain bulalo, roadtrip, uwi din agad)

• Option 4: Bahay na lang ni Lei (Potluck, maghugas ng plato after)

Makalipas ang tatlong araw, dalawa lang ang bumoto. Ako, binoto ko yung BGC kahit labag sa kalooban ko, para lang may sagot. Si Lei, binoto yung bahay niya para makatipid at di na babyahe. Si RJ at Jepoy, na-seen zone lang yung poll.

Nag-follow up si Cathy. "Guys, vote na kayo para maka-reserve tayo ng table kung sakali. Lalo na kung mag-Poblacion tayo, laging puno dun pag weekends."

Walang nag-reply. Lumipas ang bente-kwatro oras. Yung dating GC na kada minuto may notification tungkol sa nakaraan, biglang naging sementeryo nang pag-usapan ang kasalukuyan. Nakakabingi yung katahimikan. Para bang biglang na-realize ng lahat na ang pagpunta sa isang reunion ay nangangailangan ng effort, pamasahe, at pagbangon mula sa kama. Tatlong bagay na napakahirap ibigay kapag pagod ka na sa buhay adulting.

Eksena 2: Ang "Busy" Olympics at Ang Pagsisimula ng Kalbaryo sa Schedule

Dahil walang na-resolve sa venue, naisip ni Cathy na baligtarin ang proseso. Date muna bago location. Isang napaka-logical na hakbang, pero hindi uubra sa mga Pilipinong nagtatago sa likod ng salitang "busy". Pumasok na ang buwan ng Nobyembre. Ang mga mall ay nagpapatugtog na ng Jose Mari Chan at nagsisimula na ang traffic na walang galawan sa C5 at EDSA.

Cathy: "Mga teh! November na! Ano na ang plano natin? Let's finalize the date muna bago ang venue. Para ma-block off na natin sa calendar at maka-leave ng maaga."

Nag-send siya ng bagong poll. Mga petsa naman. Nov 15 (Friday), Nov 22 (Friday), Nov 30 (Saturday, holiday).

At dito, bumukas ang pintuan ng Impyerno ng mga Palusot. Isa-isang nag-login ang mga demonyo ng excuses. Ito yung tinatawag kong "Busy" Olympics, kung saan paramihan tayo ng dahilan kung bakit hindi tayo pwede.

Lei: "Huhu sorry guys, baka pass muna ako this November. Sunod-sunod bakuna ni baby tapos andami kong deadlines sa work (freelance life huhu). Tsaka wala kaming yaya this month, umuwi ng probinsya. Pwede bang December na lang?"

Isang puntos kay Lei para sa Motherhood Card. Wala kang panalo dyan. Hindi mo pwedeng sabihing, "Iwan mo muna anak mo." Masama kang tao pag ginawa mo yun.

RJ: "Naku, December medyo alanganin ako, mga boss. May Japan trip kami ng family from Dec 10 to 20, nag-book kami ng flight bigla. Tapos year-end party ng company namin ng Dec 22. Tapos may kliyente akong kakausapin the rest of the month. Kung gusto niyo, first week ng December? Sagot ko na nga yung drinks niyo!"

Dalawang puntos kay RJ para sa Success Card. Pinamukha niya sa aming lahat na afford niyang mag-Japan bigla habang kami namomorblema sa pamasahe sa Grab, at the same time, gumamit pa ng "sagot ko na drinks" attack para hindi siya magmukhang kontrabida.

Jepoy: (Nagmumulto pa rin. Seen 8:12 PM)

At ako? Tinitigan ko ang keyboard ng cellphone ko habang nakahiga sa kama, umaamoy ng White Flower dahil sumasakit na ang ulo ko sa thread na ito. Ano ang idadahilan ko? Pwede kong sabihin na may OT ako. Pwede kong sabihin na masama pakiramdam ko. Sa totoo lang, wala naman akong gagawin sa mga petsang yun. Pwede naman talaga akong pumunta. Gusto ko manood ng Netflix buong weekend habang kumakain ng chicharon, pero pwede ko namang i-postpone yun.

Pero noong mga sandaling iyon, naramdaman ko ang matinding pagod ng isang milenyal na sinusubukang mabuhay sa Maynila. Naisip ko yung gastos. Naisip ko yung trapik pauwi galing BGC. Naisip ko yung energy na kailangan kong ilabas para magpanggap na okay ang buhay ko, para makisabay sa kwentuhan tungkol sa mga crypto investments ni RJ, o sa mga milestone ng baby ni Lei.

Hindi sa ayaw ko sa kanila. Mahal ko sila. Sila ang naging pamilya ko noong mga panahong wala akong makain. Pero umiba na ang panahon. Iba na ang mga laban namin.

Kaya, sa halip na sabihin ang totoo—na pagod na pagod na ang kaluluwa ko sa araw-araw na byahe at trabaho at gusto ko na lang magkulong sa kwarto—nag-type ako ng klasikong palusot ng mga tita at tito ng Manila.

Ako: "Naku, guys, medyo gipit sa schedule. Sunod-sunod ang over-time namin ngayon dahil year-end closing ng account. Baka hindi ako makasama kung early December, sobrang patay ang katawan ko. Kayo ba, baka gusto niyo ituloy niyo na kahit wala ako? Wag niyo na ako intindihin, next time na lang ako babawi."

Boom. The Martyr Card. Pinagmukha kong ako ang dahilan para ituloy nila, at handa akong isakripisyo ang kaligayahan ko para sa kanila. Pero alam ko ang totoo. Alam kong pag nag-back out ang isa, domino effect na 'yan. Pag nakita nilang wala ako, tatamarin na rin yung iba.

Ilang oras ang lumipas, walang nag-reply. Walang "Sayang naman!" Walang "Ay, i-adjust natin para makasama ka." Tahimik. Naramdaman ko yung bigat ng mensahe ko. Para akong nagbato ng granada sa isang kwarto, sinarado ang pinto, at tumakbo palabas.

Eksena 3: Ang E-numan na Naging Séance (Ang Huling Hirit ng Barkadang Drawing)

Dahil puro palusot at malabong schedule ang nangyari, ginawa ni Cathy ang kanyang huling baraha. Ang ultimate compromise ng mga taong tinatamad lumabas: Ang Virtual Reunion.

Cathy: "Guys, mukhang malabo tayong magkita in person. Sayang naman. Gusto niyo ba, e-numan na lang tayo? Zoom or Google Meet! Kahit 1 hour lang, kwentuhan lang. Kanya-kanyang bili ng beer at pulutan sa bahay. Ano, this Saturday night? G?"

Sa papel, mukhang magandang idea. Walang byahe, walang pamasahe, walang dress code (kahit nakapantulog pwede). Kaya napilitan kaming lahat na mag-"G". Kahit si Jepoy na matagal nang multo ay nag-reply ng thumbs up.

Sabado ng gabi, alas-otso y media. Nag-send si Cathy ng Zoom link. Nag-login ako bitbit ang isang lata ng San Miguel at isang mangkok ng kornik.

Nung unang pumasok ako, mukhang masaya. Nakita ko yung mukha ni Cathy, nasa kwarto niya, may ring light pa. Pumasok si Lei, buhat-buhat yung baby niyang umiiyak habang inaayos yung camera niya. Pumasok si RJ, naka-gaming headset at nasa likod niya ang kanyang setup na kumikinang na parang spaceship. At pumasok si Jepoy.

Pero wala pang limang minuto, naging disaster na ang lahat.

Cathy: "Ayan! Kumpleto na tayo! Cheers guys!" RJ: "Cheers! Kamusta kayo diyan? Rinig niyo ba ako?" Lei: "Wait lang guys ha, papadedehin ko lang si baby, i-mute ko lang sarili ko pero nakikinig ako." (Camera off, Mute on).

Naging tatlo na lang kaming nagkikita. Si Jepoy, nakabukas ang camera pero sobrang labo, parang kuha sa CCTV ng barangay nung 2010.

Cathy: "Jepoy! Buhay ka pa pala! Kamusta bro? Bat ang dilim dyan?" Jepoy: "... static noises ... hello? ... static noises ... lag ata ako."

Para kaming nag-se-séance. Para kaming tumatawag ng kaluluwa gamit ang internet connection na tig-999 pesos.

Ako: "RJ, grabe setup natin dyan ah. Daming pera ah." RJ: "Haha sakto lang bro. Actually, kung gusto niyo matutunan paano mag-grow ng passive income..."

Dito na nangyari ang kinatatakutan ko. Hindi ito naging reunion. Naging crypto/insurance pitching seminar siya. Nakatulala lang ako kay RJ habang nagpapaliwanag siya tungkol sa charts at dividends. Si Cathy, ngumingiti na lang pero alam mong pilit. Si Jepoy, naka-freeze yung mukha sa screen dahil nag-hang ang internet. Si Lei, nakalimutan na kaming balikan, naka-itim na lang ang screen.

Makalipas ang 45 minutes ng awkward silence, static, pag-iyak ng baby sa background, at networking pitch.

Cathy: "Uh, guys, mukhang antok na rin ako. At sira din ata mic ni Jepoy. Itulog na natin 'to. Salamat sa time! Next year, pag-ipunan natin yung personal talaga ha?"

Ako: "Sige, sige. Ingat kayo. Bye."

Isa-isang nawala ang mga mukha sa screen. Meeting Ended. Pagkapatay ko ng laptop, nakaramdam ako ng matinding lungkot. Nakita namin ang isa't isa, oo, pero mas naramdaman ko ang layo namin kaysa nung hindi pa kami nag-uusap. Pinilit namin ang isang bagay na hindi na pwedeng pilitin.

Kinaumagahan, nakita ko ang huling mensahe ni Cathy sa Messenger GC. Hindi na siya gumamit ng exclamation points. Wala nang emojis.

Cathy: "Sige guys. Mukhang busy talaga tayong lahat ngayon. Next year na lang siguro natin i-set 'to pag medyo maluwag na ang schedules at buhay natin. Ingat kayo palagi."

May kumurot sa puso ko. Nakonsensya ako. Si Cathy, na nag-effort gumawa ng GC, mag-isip ng venue, gumawa ng poll, mag-adjust ng date, at gumawa ng Zoom link, ay tuluyan nang sumuko. Na-imagine ko siyang nakatingin sa cellphone niya, nagbuntong-hininga, at tinatanggap ang katotohanan na hindi na kami yung mga estudyanteng pwedeng ayain sa isang iglap para mag-pares sa kanto.

Walang nag-reply sa huling chat niya. Kahit si RJ. Kahit si Lei. Kahit ako. Hindi namin alam kung ano ang isasagot. "Sorry"? "Sige, next year promise"? Sobrang gasgas na. Walang salita na makakapagpabago sa katotohanan na wala kaming oras at emosyonal na kapasidad para sa isa't isa sa mga panahong ito.

Ang Tuluyang Pag-Mute at Ang Realisasyon ng Isang Tita at Tito ng Manila

Para hindi ko na makita ang paalala ng aking pagkukulang bilang kaibigan, ginawa ko ang isang bagay na nag-seal sa tadhana ng group chat namin.

Naka-press nang matagal ang daliri ko sa pangalan ng GC: "COLLEGE TROPAPIPS REUNION 2024!!! 🥳🍻". Lumabas ang options. Pinili ko ang "Mute notifications". Lumabas ang prompt: For 15 minutes? For 8 hours? For 24 hours? Pinili ko ang huli. Until I change it.

Habambuhay.

Dalawang taon na ang nakalipas mula nang i-mute ko ang GC na yun. Paminsan-minsan, kapag naglilinis ako ng inbox ko sa Messenger para tabunan ang mga Shopee delivery updates at mga nakaka-stress na work GCs na laging nagpa-pop up tuwing linggo ng gabi, nakikita ko siya. Nasa bandang ilalim na, natabunan na ng daan-daang conversations mula sa HR, sa landlord ko, at sa GC ng pamilya namin na puro fake news at 'Good Morning' pictures ng mga bulaklak ang laman.

Ang pangalan niya ngayon ay "COLLEGE TROPAPIPS REUNION 2024!!! 🥳🍻" pa rin. Walang nag-abala na palitan yung taon kahit nasa kalagitnaan na tayo ng 2026. Walang nag-send ng "Happy New Year!" noong pumasok ang mga sumunod na taon. Walang nag-send ng meme. Patay na patay. Parang libingan ng aming pagkakaibigan.

Bakit nga ba nagkakaganito? Bakit ang mga taong dating kabisado ang bawat sekreto mo, ang bawat amoy ng pawis mo pagkatapos ng PE class, at ang bawat hikbi mo nung iniwan ka ng first love mo sa tapat ng dap-itan, ay nagiging mga estranghero na lang na may naka-attach na profile picture?

Nung bata ako, akala ko ang pagtatapos ng pagkakaibigan ay laging may malaking away. May sigawan. May sabunutan. May trayduran. May nag-agawan ng jowa o may hindi nagbayad ng utang na libo-libo.

Pero hindi pala. Kadalasan, ang pagkakaibigan ay namamatay nang tahimik. Namamatay ito sa bawat "G ako dyan" na hindi natutuloy. Sa bawat "Seen" na walang reply. Sa bawat "Next year na lang" na nagiging "Kahit kailan, hindi na."

Ang totoo niyan, walang may kasalanan. Hindi masamang tao si Lei dahil mas pinili niyang alagaan ang anak niya kesa makipag-inuman sa Poblacion. Pamilya na niya 'yon, 'yon na ang mundo niya. Hindi mayabang si RJ dahil gusto niya sa magandang lugar at nagpi-pitch ng insurance, gusto lang niyang ipakita na nakaahon na siya sa hirap at desperado siyang maka-quota. Hindi pa-mysterious o snob si Jepoy, baka may pinagdadaanan siyang depresyon na hindi niya kayang sabihin sa amin.

At hindi rin ako masamang kaibigan dahil lang pinili ko ang mental health ko, ang kapayapaan ng aking kwarto, at ang pagtitipid kaysa sa isang gabi ng pagpapanggap na marami akong energy.

Ito ang realidad ng buhay adulting. May mga bagay tayong kailangang bitawan hindi dahil hindi na natin sila mahal, kundi dahil wala na tayong espasyo sa mga kamay natin para hawakan sila. Puno na ang mga kamay natin ng mga bills, ng mga deadline, ng mga responsibilidad sa mga tumatanda nating magulang, at ng sarili nating mga tahimik na laban.

Naging iba-iba na ang mga mundo namin. Yung dating isang kalsada lang ang binabagtas namin papuntang eskwelahan, nagkaroon ng iba't ibang liko. Si Lei, nasa mundo ng pagiging ina. Si RJ, nasa mundo ng corporate ladder at pagpapayaman. Si Jepoy, nasa sarili niyang madilim na laban. At ako? Nandito, sinusubukang balansehin ang pagiging isang empleyado, isang anak, at isang taong naghahanap ng konting kahulugan sa araw-araw na pag-ikot ng mundo sa ibabaw ng MRT.

Minsan, pag dumadaan ako sa Morayta kapag nililigaw ako ng Grab driver na nasakyan ko papuntang opisina, napapatingin ako sa lumang pwesto ng paborito naming tapsilogan at bilyaran. Wala na yung tindahan. Naging 24-hour convenience store na na ang mahal ng bentang tubig. Pero sa isip ko, kapag pumipikit ako, nakikita ko pa rin kaming lima. Nakaupo sa monobloc chair na may crack sa gitna, umiinom ng softdrinks sa plastic na may straw, nagtatawanan nang sobrang lakas kahit wala naman kaming pera, pinagpaplanuhan ang kinabukasan na akala namin ay sabay-sabay naming haharapin.

Maganda na rin sigurong ganun na lang yun. Naaalala ko sila sa pinakamagandang bersyon nila, at naaalala nila ako sa pinakamagandang bersyon ko. Walang pressure na kailangang i-maintain yung koneksyon. Walang pilitan. Walang "busy" excuses.

Binuksan ko ulit ang Messenger ko kanina bago ako matulog. Pinuntahan ko yung naka-mute naming GC. Tinitigan ko ang huling chat ni Cathy noong 2024.

Cathy: "Ingat kayo palagi."

Ngumiti ako. Sa unang pagkakataon matapos ang dalawang taon, nag-type ako sa loob ng group chat. Hindi para mag-aya. Hindi para manggulo ng schedule. Hindi para bumuhay ng patay na usapan.

Nag-react ako ng 'Heart' sa huling message ni Cathy.

Wala pang isang minuto, nakita kong bumaba yung profile picture ni RJ. Tapos ni Lei. Tapos ni Jepoy. Naka-seen sila. Walang nag-type. Wala silang sinabi, wala silang nireply, at walang bagong message na pumasok. Pero sa mga sandaling iyon habang nakatitig kami sa maliliit na bubble ng mukha namin sa ilalim ng chat, alam kong sapat na yun. Nakita nila. Naramdaman nila. Buhay pa kami, pare-parehong pagod, pero kahit paano, naaalala pa rin namin ang isa't isa.

At pagkatapos nun, ibinalik ko ang cellphone ko sa ibabaw ng side table. Humiga ako, hinayaan kong lamunin ako ng antok at ng ingay ng electric fan, at ipinagpatuloy ko ang tahimik, nakakapagod, pero magandang paglalakbay ng aking sariling buhay.

Ang group chat namin? Naka-mute pa rin 'yon hanggang sa magunaw ang mundo. At sa totoo lang, okay lang yun. Kasi hindi naman lahat ng magandang kwento, kailangang may part two o grand reunion na may catered food. Minsan, mas magandang iwan na lang silang nakasabit sa nakaraan—buo, perpekto, at hindi na kailanman mada-drawing pa.